نكاتى پيرامون زندگانى ناشى اكبر و ويژگىهاى اين دو اثر بايسته است . ناشى اكبر عبد الله بن محمد معروف به « ابن شرشير » ، « 1 » مكنّى به ابو العباس و ملقب به انبارى و مشهور به ناشى اكبر است . لقب ناشى به علت ورود زود هنگام وى در نقد آراء متكلمان بزرگ به وى داده شده است و لقب اكبر بدين جهت است كه با ابو الحسين على بن عبد الله بن وصيف ، متوفاى سال 365 هجرى كه به « الناشىء الأصغر » اشتهار داشته اشتباه نشود . « 2 » از سال تولد ناشى اكبر اطلاع دقيقى در دست نيست و از آنجا كه زادگاه او شهر انبار عراق بوده به انبارى ملقّب گرديده است . وى سال‌هاى متمادى در بغداد مىزيست و در گفته‌ها و نوشته‌هاى خود همواره به نقض سخنان شعرا و منطقيون همت داشت . « 3 » ذهبى او را از بزرگان علم كلام و چهره‌هاى برجستهء شعر و سران علم منطق شمرده و در قواعد زبان عربى و علم عروض توانمند دانسته است . به گفتهء او ، ناشى اكبر ايراداتى بر قواعد خليل بن احمد در نحو وارد ساخت و در قالب مثال‌هاى ديگرى بيان كرد . « 4 » تاريخنگاران از تبحر وى در علم كلام نيز مطالبى بيان كرده‌اند . گذشته از تعمق وى در قواعد علم كلام و تسلط وى بر قوانين علم منطق و آداب مناظره ، مورخان از ذهن متبلور و درك سريع وى سخن گفته و او را فردى حاضر جواب دانسته‌اند . قاضى عبد الجبار معتزلى ضمن اشاره به كتاب وى در زمينهء فرق و

--> ( 1 ) . شرشير نام پرنده‌اى است دريايى ، كمى بزرگ‌تر از كبوتر . ( وفيات الأعيان ، ج 3 ص 92 ) . ( 2 ) . دكتر عبد السلام ترمانينى ، أحداث التاريخ الإسلامي ، ج 2 ، ص 353 . ( 3 ) . به گفتهء ابن تغرى بردى : « له تصانيف ، ردّ فيها على الشعراء و أهل المنطق » . ( النجوم الزهراة ، ج 3 ، ص 176 ) . ( 4 ) . حافظ ذهبى دربارهء او مىنويسد : « من كبار المتكلمين و أعيان الشعراء و رئوس المنطق ، له تصانيف و كان قويّ العربيّة و العروض ، أدخل على قواعد الخليل شبها و مثّلها به غير أمثلة الخليل . . . » ( سير أعلام النّبلاء ، ج 14 ، ص 40 )